Peki teknolojinin büyümeye hiç etkisi yok mu? Bir sürü ülkede kömür vardı, neden İngiltere'de başladı Sanayi Devrimi? Zaten önce hidrokarbonlar ile değil su enerjisi ile başlamıştı. GSYİH artışı enerji tüketimi ile 0,9'dan yüksek bir korelasyon gösteriyor olabilir ama bu "Ne?" sorusunu yanıtlar, "Nasıl?" değil. Nasıl bazı ülkeler ötekilerden daha çok enerji tüketebilir hâle geliyorlar? Bunun kurumlardan başka bir yanıtı var mı?
Etkisi var. Atıf verdiğim eski yazıları okumalısın. "Malthus Tuzağından Nasıl Kurtulduk?" başlıklı yazıda teknolojinin rolünü açıklıyorum bir paragrafta.
Neden İngiltere'de başladığının tek bir cevabı yok. Robert Allen'in tezine yakınım ben bu konuda kömürün rolünü dışlamadan bir açıklama getirdiği için. Fakat kişisel olarak çok merak ettiğim bir problem değil açıkçası, o yüzden anlatma gereği duymadım. Fosil enerji sanayi devriminin zorunlu koşuludur (yeterli değil), benim anlatmak istediğim nokta bu sadece. Su ile başlamadı ve başlayamaz. Endüstriyel üretimin gelişimi ile Sanayi Devrimi farklı şeyler. Metalleri işlemeye başladığımızdan beri endüstriyel üretim var ve binlerce yıl boyunca gelişmeye devam etti fakat 1800 sonrası gördüğümüz o absürt üstel büyüme yaşanmadı. Bunun için gerekli olan şey fosil enerji sistemine geçişti. Atıf verdiğim yazıyı okursan daha detaylı açıklıyorum orada.
Bu sorular yapay ayrım tamamen. Yazının ana fikri o zaten. Sondan bir önceki paragrafta açıkladım zaten bunu soruyu. Kurumların etkisi de jeopolitik güç üzerinden tezahür ediyor. Ekonomik büyüme/enerji tüketimi meselesini (ülkeler arası farklarla ilgilendiğimiz ölçüde) Darwinci doğal seçilim/grup seçilimi üzerinden okumak gerekiyor esasen. O paragrafa yönelik bir sorun varsa onu yanıtlarım, aynı şeyleri tekrarlamaya gerek yok.
Peki teknolojinin büyümeye hiç etkisi yok mu? Bir sürü ülkede kömür vardı, neden İngiltere'de başladı Sanayi Devrimi? Zaten önce hidrokarbonlar ile değil su enerjisi ile başlamıştı. GSYİH artışı enerji tüketimi ile 0,9'dan yüksek bir korelasyon gösteriyor olabilir ama bu "Ne?" sorusunu yanıtlar, "Nasıl?" değil. Nasıl bazı ülkeler ötekilerden daha çok enerji tüketebilir hâle geliyorlar? Bunun kurumlardan başka bir yanıtı var mı?
Etkisi var. Atıf verdiğim eski yazıları okumalısın. "Malthus Tuzağından Nasıl Kurtulduk?" başlıklı yazıda teknolojinin rolünü açıklıyorum bir paragrafta.
Neden İngiltere'de başladığının tek bir cevabı yok. Robert Allen'in tezine yakınım ben bu konuda kömürün rolünü dışlamadan bir açıklama getirdiği için. Fakat kişisel olarak çok merak ettiğim bir problem değil açıkçası, o yüzden anlatma gereği duymadım. Fosil enerji sanayi devriminin zorunlu koşuludur (yeterli değil), benim anlatmak istediğim nokta bu sadece. Su ile başlamadı ve başlayamaz. Endüstriyel üretimin gelişimi ile Sanayi Devrimi farklı şeyler. Metalleri işlemeye başladığımızdan beri endüstriyel üretim var ve binlerce yıl boyunca gelişmeye devam etti fakat 1800 sonrası gördüğümüz o absürt üstel büyüme yaşanmadı. Bunun için gerekli olan şey fosil enerji sistemine geçişti. Atıf verdiğim yazıyı okursan daha detaylı açıklıyorum orada.
Bu sorular yapay ayrım tamamen. Yazının ana fikri o zaten. Sondan bir önceki paragrafta açıkladım zaten bunu soruyu. Kurumların etkisi de jeopolitik güç üzerinden tezahür ediyor. Ekonomik büyüme/enerji tüketimi meselesini (ülkeler arası farklarla ilgilendiğimiz ölçüde) Darwinci doğal seçilim/grup seçilimi üzerinden okumak gerekiyor esasen. O paragrafa yönelik bir sorun varsa onu yanıtlarım, aynı şeyleri tekrarlamaya gerek yok.